NHỮNG KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CẦN THIẾT ĐỂ DI CƯ AN TOÀN VÀ PHÒNG NGỪA NẠN BUÔN NGƯỜI
Theo tổ chức di cư quốc tế (IOM):
– Hiện nay có khoảng 175 triệu người di cư trên thế giới (3,5% dân số toàn cầu).
Trong đó 0,5 người di cư trở thành nạn nhân buôn bán người.
Hoa Kỳ ước tính: Hàng năm có khoảng 800.000 – 1 triệu người trên thế giới bị buôn bán.
Theo tổ chức lao động quốc tế (ILO)
Mỗi năm có khoảng 2.4 triệu người bị buôn bán vì mục đích cưỡng bức lao động.
Trong đó có đến 43% bị buôn bán để bóc lột tình dục, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em.
Mỗi năm có đến 32 tỷ lợi nhuận được sinh ra từ việc buôn bán người.
Hàng năm tại khu vực Đông Nam Á có đến 200.000-250.000 phụ nữ trẻ em bị buôn bán.
Tại VIỆT NAM
– Là địa bàn trọng điểm của nạn buôn bán người.
– là địa bàn để bọn tội phạm lợi dụng đưa người di cư trái phép; môi giới lấy chồng nước ngoài; xuất khẩu lao động; cho, nhận con nuôi; thăm thân; du lịch; … để lừa đảo đưa người ra nước ngoài kiếm lời.
– Trong hơn một thập kỷ qua, cả nước đã phát hiện 4.527 phụ nữ, trẻ em bị buôn bán. Trong đó 70% bị buôn bán sang Trung Quốc, 30% bị buôn bán sang Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Đài Loan, Hàn Quốc, … bằng nhiều hình thức khác nhau. Nạn nhân chủ yếu xuất phát từ các tỉnh thuộc vùng biên giới phía Bắc và Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo BCĐ COMMIT (130/CP)
Từ năm 2005 đến tháng 6/2008, toàn quốc xảy ra gần 1.100 vụ, 1.980 đối tượng, lừa bán 2.800 phụ nữ, trẻ em.
Riêng 6 tháng đầu năm 2008 xảy ra hơn 190 vụ, 390 đối tượng, lừa bán gần 430 phụ nữ, trẻ em.
Tháng 5 năm 2009, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam công bố: Tại 10 tỉnh biên giới VN-CPC, trong 4 năm (2005- 2009), đã phát hiện được 95 vụ với hơn 300 đối tượng lừa bán 331 phụ nữ và trẻ em.
NGUYÊN NHÂN
Do tình trạng nghèo đói, thiếu vắng các cơ hội và năng lực của bản thân người phụ nữ (khả năng quyết định vấn đề).
Các hình thức di cư bất hợp pháp gây nên tình trạng buôn người. Thiếu các cơ chế chính phủ và phi chính phủ để xúc tiến di cư an toàn.
Sự phân biệt đối xử về giới. Cơ chế trọng nam khinh nữ, đặc biệt là ở Trung Quốc và Đài Loan.
Người lao động có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, trình độ dân trí thấp, hiểu biết pháp luật hạn hẹp nên dễ bị kẻ xấu dụ dỗ, lừa gạt. Đa số người dân thiếu hiểu biết về những điều kiện cần thiết để đảm bảo di cư an toàn.
Người dân chưa được trang bị những kỹ năng tối thiểu để xử lý các tình huống bất ngờ xảy ra nhằm tự bảo vệ bản thân trước những nguy cơ, cạm bẫy trong xã hội.
Chính vì vậy, việc cung cấp kiến thức và trang bị kỹ năng sống cho học sinh phổ thông (đối tượng lao động tiềm năng) và cộng đồng dân cư đã và đang được coi là vấn đề hết sức cần thiết hiện nay nhằm giảm thiểu những nguy cơ bị lừa gạt, bị bóc lột, bị buôn bán, … khi xu hướng tham gia di cư kiếm sống của người lao động ngày càng phổ biến ở Việt Nam
Một số thành tựu của Việt Nam trong việc phòng chống nạn buôn người
Về thực thi pháp luật
Tháng 7/2007, Chính phủ ban hành chỉ thị 16/CP có nội dung chỉ đạo Bộ Tư pháp xây dựng dự thảo luật chống buôn người mới và toàn diện.
Nghị định 69 của Chính phủ ban hành các biện pháp bảo vệ PNVN không bị lừa đảo hoặc rơi vào tình trạng bị buôn bán.
Cuối năm 2007, Việt Nam đã thành lập đơn vị điều tra chống tội phạm lạm dụng tình dục trẻ em thông qua con đường du lịch trực thuộc Bộ Công an.
Điều 119 và 120 của Bộ Luật HSVN được bổ sung và chỉnh sửa năm 2009 quy định khung hình phạt với người phạm tội buôn bán người và mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em.
Về bảo vệ và giải cứu nạn nhân
Các trung tâm hỗ trợ nạn nhân được thành lập ở một số khu vực biên giới Việt Nam.
Các khoá đào tạo cho Bộ đội biên phòng và chính quyền vùng giáp biên nhằm xác định, xử lý và hỗ trợ nạn nhân bị buôn bán.
Quyết định số 17 về việc tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân bị buôn bán làm mại dâm khi họ hồi hương.
Từ năm 2004 đến nay đã giải cứu 1.238 nạn nhân và tiếp nhận 2.936 nạn nhân của các vụ buôn bán phụ nữ, trẻ em trở về.
Trong đó có 70% được tiếp cận các dịch vụ tư vấn tâm lý, cung cấp thông tin, chính sách hỗ trợ; 30% được nhận kinh phí tái hòa nhập cộng đồng và được học nghề từ nguồn ngân sách nhà nước.
422 nạn nhân bị buôn bán làm mại dâm đã được hồi hương.
Tổ chức nhiều sự kiện như quảng cáo, các chiến dịch trên phương tiện phát thanh, truyền hình và các hoạt động giáo dục trong trường học, trung tâm Học tập cộng đồng ở những khu vực có nguy cơ cao.
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền cộng đồng; lồng ghép Chương trình 130/CP với nhiệm vụ chính trị và phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo bằng những hình thức và biện pháp đa dạng phong phú.
5 năm qua, có gần 500.000 đợt tuyên truyền cho 18 triệu người tham dự; khoảng 600.000 học viên được tham gia các lớp tập huấn về công tác phòng chống nạn buôn bán người.
Năm 2007, Đài THVN đã hợp tác với MTV phát một bộ phim tài liệu về buôn bán người do Chính phủ Mỹ tài trợ.
Từ năm 2007 đến nay, Quỹ Châu Á đã phối hợp với Trung tâm CNGD đưa chương trình giáo dục DCAT vào trường học và cộng đồng.
Kết quả
Khoảng 60. 000 học sinh và thanh niên ở cộng đồng được tiếp cận với các hoạt động giáo dục di cư an toàn và phòng chống buôn bán phụ nữ, trẻ em.
Khoảng hơn 330 CBQL và GV được tập huấn về phương pháp giáo dục DCAT&PCBBPNTE cho học sinh và cộng đồng dân cư.
GIÁO DỤC KIẾN THỨC
Khái niệm về di cư:
Di cư là hiện tượng các cá nhân hay một cộng đồng người di chuyển nơi cư trú từ đơn vị hành chính, lãnh thổ này tới một đơn vị hành chính, lãnh thổ khác trong một khoảng thời gian tương đối dài và gắn liền với việc tìm kiếm một điều kiện sống, công việc làm ăn tốt hơn.
Hình thức di cư
Có hai hình thức:
Một là: Di cư có tổ chức là dạng di cư tiến hành theo chương trình, kế hoạch của nhà nước như: Xuất khẩu lao động, xây dựng khu kinh tế mới, di cư để xây dựng công trình công cộng quy mô lớn…
Hai là: Di cư tự do là hình thức di cư tự phát, tự nguyện di chuyển đến nơi cư trú mới của người dân và không bị coi là phạm pháp. Đối tượng của dạng di cư này rất đa dạng: Người lớn tuổi, phụ nữ, trẻ em. Nam giới, học vấn cao, học vấn thấp, người có tay nghề, người không có nghề nghiệp…Có người đến định cư lâu dài, có người chỉ đến nhằm mục tiêu kiếm sống một thời gian nhân thời điểm nông nhàn, nhiều học sinh di cư để học nâng cao, ôn thi vào các trường chuyên nghiệp dạy nghề, cao đẳng và đại học.
3 tiêu chí để xác định cuộc di chuyển của con người là di cư:
- Di chuyển ra khỏi đơn vị hành chính, lãnh thổ này sang một đơn vị hành chính, lãnh thổ khác (xã, huyện, tỉnh, thành phố hoặc quốc gia khác).
- Cư trú ở nơi đến trong khoảng thời gian tương đối dài (vài ba tháng trở lên).
- Tới chỗ ở mới với mục đích rõ ràng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của bản thân và gia đình.
Thế nào là di cư an toàn?
Di cư an toàn trước hết phải là di cư có tổ chức, di cư hợp pháp. Người tham gia di cư phải được tư vấn về những điều kiện cần thiết, thậm chí bắt buộc phải có trước khi tiến hành di cư:
Được cung cấp những địa chỉ tin cậy để xin tư vấn về di cư để tránh bị “cò”và “công ty ma” lừa đảo.
Hiểu biết về những thủ tục hành chính và các loại hồ sơ giấy tờ cần thiết của người muốn di cư.
Nắm được những thông tin cơ bản về nơi cư trú mới.
Thế nào là di cư an toàn?
Được đào tạo về chuyên môn nghề nghiệp hoặc ngoại ngữ…
Được thông tin về những nguy cơ, cạm bẫy, tình huống… có thể xảy ra, gặp phải trên con đường di cư, tại nơi cư trú mới…
Được trang bị một số kỹ năng sống để phòng ngừa và xử lý các tình huống bất ngờ xảy ra trong cuộc sống để họ có thể tự bảo vệ bản thân trước khi nhờ đến các cơ quan luật pháp.
Thế nào là di cư không an toàn?
Di cư không an toàn là quá trình di cư trong đó người tham gia di cư không được thực hiện những yêu cầu tối thiểu nêu trên.Vì vậy nguy cơ gặp rủi ro khá cao và chính hiện tượng này đã tạo điều kiện cho nạn buôn người ngày càng phát triển.
Thực tế cho thấy nhiều người di cư đã biết rõ con đường của mình không an toàn nhưng vẫn quyết định dấn thân và kết quả là thất bại, rơi vào đường dây buôn bán người. Đối tượng này phần lớn là phụ nữ và trẻ em.
Khái niệm về nạn buôn người
Nạn buôn người là một mối đe dọa đa chiều. Nó cướp đi quyền lợi, tự do và sức khỏe của con người, nó tiếp tay cho sự gia tăng tội phạm có tổ chức.
Nạn buôn người xâm hại cả về thể chất và tinh thần tới những người phải chịu sự cưỡng đoạt, sự đe dọa đối với bản thân và gia đình, thậm chí phải chịu đựng cả cái chết.
Nạn buôn người hủy hoại sự an toàn và an ninh của tất cả các quốc gia có liên quan.
Thủ đoạn buôn người
Những lời hứa hẹn về một cuộc sống tốt hơn thông qua việc làm mới (người trông trẻ, người giữ nhà hay người mẫu).
Môi giới kết hôn với người nước ngoài.
Cho, nhận con nuôi với những hứa hẹn dành cho các cháu một nền tảng giáo dục tốt hơn.
Đặc điểm chung của các kịch bản buôn người là việc sử dụng vũ lực, gian lận và cưỡng bức để khai thác con người vì mục đích kiếm lợi.
Giáo dục kỹ năng sống
Khái niệm:
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO): kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác một cách hiệu quả và giải pháp tích cực hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách thức của cuộc sống hàng ngày.
Theo UNICEF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh.
Một số kỹ năng sống
Kỹ năng ứng phó và tự quản lý bản thân:
Kỹ năng điểu khiển sự phát triển nội tâm
Kỹ năng xây dựng lòng tự tin/quý trọng bản thân
Kỹ năng nhận thức bản thân: nhận thức về quyền, thế lực, những giá trị cốt lõi, thái độ, những điểm mạnh, điểm yếu…
Kỹ năng xác định đích, mục tiêu cuộc đời
Kỹ năng tự đánh giá/tự kiểm tra
Kỹ năng quản lý cảm xúc:
Quản lý tức giận
Ứng phó với sự đau khổ, lo âu
Kỹ năng ứng phó với sự mất mát, lạm dụng, tổn thương
Một số kỹ năng sống
Kỹ năng quản lý Stress:
Quản lý thời gian
Tư duy tích cực
Kỹ thuật thư giãn
Kỹ năng truyền đạt thông tin và giao tiếp cá nhân:
Kỹ năng giao tiếp giữa các cá nhân
Giao tiếp ngôn ngữ và giao tiếp phi ngôn ngữ
Lắng nghe tích cực
Biểu lộ cảm xúc; trao và nhận phản hồi
Kỹ năng thuyết phục/từ chối:
Thương lượng và quản lý xung đột
Kỹ năng quyết đoán
Kỹ năng từ chối
Một số kỹ năng sống
Kỹ năng thấu cảm:
Khả năng lắng nghe, hiểu tình huống của người khác và những mong muốn, cảm xúc của họ, đồng thời bày tỏ sự thông hiểu đó.
Kỹ Năng hợp tác và làm việc nhóm:
Thể hiện sự trân trọng về những đóng góp của người khác và phong cách riêng của họ.
Tự đánh giá khả năng của mình và đóng góp vào nhóm.
Kỹ năng vận động:
Kỹ năng gây ảnh hưởng và thuyết phục
Kỹ năng thiết lập mạng lưới liên kết và thúc đẩy động cơ
Kỹ năng ra quyết định và tư duy phê phán
Kỹ năng ra quyết định/giải quyết vấn đề:
Truyền đạt thông tin
Đánh giá rủi ro
Xác định giải pháp thay thế
Kỹ năng phân tích về sự ảnh hưởng của giá trị và thái độ đối với động cơ của cá nhân và người khác.
Kỹ năng tư duy, phản biện:
Phân tích sự ảnh hưởng của phương tiện truyền thông và dự luận xã hội
Phân tích thái độ, giá trị, niềm tin, chuẩn mực xã hội và các nhân tổ ảnh hưởng.
Xác định nguồn thông tin và những thông tin phù hợp.
Ths. Nguyễn Thị Kim Dung
Điều phối viên Dự án
